مقدمه

نوروز عبارت از یک اختلال روانی است که عملکردهای اصلی شخصیت را در بر نمی‌گیرد و فرد به آن آگاهی دارد. از انواع بسیار رایج و شناخته شده نوروز، می توان اضطراب، وسواس، ترس‌های مرضی و هیستری را نام برد. افراد نوروتیک، در مجموع تعدادی ویژگی مشترک دارند. مثلا خود را ناراحت احساس می کنند، نقش اجتماعی خود را از یاد می‌برند، در مقابل دیگران حالت پرخاشگری دارند (آنها را مسخره می‌کنند و...) یا بر عکس پرخاشگری آنها متوجه خود آنهاست (تلاش برای خودکشی)، خواب هایشان اختلال دارد (بی‌خوابی یا خواب‌های زیاد)، روابط جنسی آنها مختل است (سرد مزاجی، ناتوانی، اجتناب از ارضای نیاز جنسی) و بسیار خسته به نظر می رسند.

نوروز جز اختلال های رفتاری کنشی به حساب می آید. یعنی برای آن علت زیستی شناخته شده‌ای وجود ندارد و هیچ ضایعه‌ای در مغز یا سلسله اعصاب دیده نمی‌شود. مثلا، کسی که به نوروز قبلی گرفتار است پس از مراجعات مکرر به پزشک، این جمله را می شنود: قلب شما کاملا سالم است، ناراحتی شما عصبی است.

البته در اینجا ما با نوروزهای جسمی کاری نداریم، بلکه به تشریح تعدادی از نوروزهایی می‌پرداریم که کاملا جنبه روانی دارند و اصطلاحا سایکو نوروز نامیده می‌شود. با وجود این، برای راحتی کار، آنها را همچنان نوروز می‌نامیم. می‌گویند نوروزها هزاران نشانه دارد، بعضی از آنها بسیار خفیف و بعضی دیگر بسیار شدید است، با این همه نشانه‌های نوروز جنبه‌های مشترک دارند.

جنبه‌های مشترک نوروزها

• زندگی انسان نوروتیک را نیروهای مرموز و تاریک ، نیروهایی که فرد هیچ کنترلی بر آنها ندارد، اداره می‌کنند. این نیروها در عقده‌ها ، احساس‌های کم‌بینی ، وسواس‌ها و اضطراب‌ها ریشه دارد. بنا به گفته فروید انسان نوروتیک به اسب سواری شبیه است که خیال می‌کند هدایت اسب را بر عهده دارد، غافل از اینکه عنان خود او نیز در اختیار اسب بوده و به هر طرف که می‌خواهد او را با خود می‌برد.
• شخص نوروتیک بطور ناخود آگاه سعی می‌کند رنج های خود را با راه حل های سازش کارانه حل کند، زیرا این راه حل ها نمی گذارند تا او پرتگاهی را که در آن است، ببیند. او با مشکلات مبارزه نمی کند.
• انسان نوروتیک همیشه قربانی تعارض های درونی خود است. برای روشن شدن مطلب، می توانیم به دست آوردهای مکتب روانکاوی اشاره کنیم که بین نیروهای غریزی (نهاد) و نیروهای اخلاقی (من برتر) تعارض هایی وجود داشته باشد، اختلال های رفتاری بوجود خواهد آمد.
• فرد نوروتیک در اضطراب دائمی به سر می‌برد، اضطرابی که گاهی مبهم و گاهی بسیار وحشتناک است.
• شخص نوروتیک، اغلب در موقعیت های قبلی خود تثبیت شده است و توانایی رها شدن از آنها را ندارد. مثلا زن نوروتیک در برابر شوهر خود، همان عکس العمل‌هایی را نشان می‌دهد که در برابر پدر خود نشان می‌داد و کل زندگی یک مرد نوروتیک را عقده‌های دوران کودکی تحت الشعاع قرار می‌دهد.
• فرد نوروتیک نمی‌تواند با واقعیت و با اجتماع خود سازگار شود، او با این که ممکن است با هوش باشد اما به شیوه انعطاف ناپذیری عمل می‌کند (فرارها، ترس‌ها، حمله‌ها(

نوروزهای کودکی

بررسی علل عدم تعادل‌های دوران کودکی از اهمیت خاصی برخوردار است. زیرا همین عدم تعادل هاست که نوروزهای شدید دوران بزرگسالی را پایه‌ریزی می‌کند. هر اندازه عدم تعادل‌های کودکی زودتر آشکار شود، تشخیص و مداوای آنها در بسیاری از موارد آسان تر خواهد بود. عدم تعارض های کودکی هم نشانه‌های روانی و هم نشانه جسمی دارند:

از نظر روانی، کودکی مبتلا به نوروز به جای اینکه تحرک و بی ثباتی سن خود را نشان دهد، بسیار خشک و انعطاف ناپذیری رفتار می کند، او لجباز و پر توقع است، به صورت پر خاشگر نافرمانی می کند و به شیوه غیر طبیعی با محیط خود به مخالفت بر می‌خیزد. قهر می‌کند و دروغ می‌گوید کودک نوروتیک تنبل، بیش از حد کمرو و کاملا هیجانی است .

نشانه‌های جسمی نوروزهای کودکی

نشانه‌های جسمی نوروزهای کودکی، به صورت لکنت زبان، شب ادراری و تیک تجلی می کند. نوروزهای کودکی، در محیط خانواده بهتر از محیط های دیگر شناخته می شود. کودکان نوروتیکی، در ارتباط با دیگران، مناسب ترین جنبه رفتار خود را نشان می دهند و نا مناسب ترین جنبه شان را برای خانواده نگه می‌دارند. آیا خانواده علت آن است؟ آیا کودک زمینه قبلی دارد؟

برای پدر و مادر بسیار دشوار خواهد بود که بتواند در جهت بهبود او قدم موثری بردارند. عدم تعادل پدر و مادر نیز می تواند دلیل نوروتیک بودن کودک باشد و این مورد زیاد اتفاق می‌افتد. گاهی هم عدم آشنایی مربیان با اصول تعلیم و تربیت می تواند موجبات عدم تعادل روانی کودک را فراهم آورد.

درمان نوروزهای کودکی

ریشه نوروزهای کودکی معمولا عمق زیادی ندارند. بنابراین اگر خود والدین توانایی درمان این گونه نوروزها را نداشته باشند، چند نشست با روان شناس کافی خواهد بود تا این ریشه ها کاملا قطع شود. آزمون‌های زیادی تهیه شده که می توان از آنها استفاده کرد. همچنین می‌توان از خیمه شب بازی و نقاشی نیز برای درمان نوروز کودکی استفاده کرد.

به کمک آنها کودک تمایلات نا آگاه یا سرکوب شده خود را فرافکنی می کند. در نقاشی های کودکان، نشانه‌هایی وجود دارد که از طریق آنها می‌توان به عمق احساس های کودکان پی‌برد، مطالعه بیشتر کودک، توصیه به والدین برای انجام دادن بعضی کارها، مشورت های طولانی با والدین، اولیا مدرسه و ... قدم‌های بعدی روان شناس می‌باشد.

نوروزهای بزرگسالی

در بزرگسالان نیز نوروزها معمولا ماهیت عاطفی دارند. حالت یک بزرگسال نوروتیک مثل این است که قسمتی از شخصیت او می‌گوید بلی و قسمتی دیگر می‌گوید خیر. صفات مشترک نوروزهای بزرگسالی عبارتند از نیازهای عاطفی، نارضایتی جنسی، تمایلات جنسی متضاد با اعتقادات خود و... اضطراب رایج ترین و آشکار ترین نشانه نوروزهاست.

اضطراب یعنی واکنش در مقابل خطری که وجود خارجی ندارد. این اضطراب در برخی موارد بسیار شدید و غیر قابل تحمل اما در اکثر مواقع مبهم و ناخودآگاه است. برای فرد مضطرب یک خطر درونی و ذهنی می‌تواند به اندازه یک خطر بیرونی و عینی واقعیت پیدا کند. نوروزها اختلالات جسمی هم به وجود می‌آورند. از جمله اختلالات دستگاه گوارش (زخم معده و اثنی عشر)، دستگاه غدد (ترشح بیش از حد تیروئید، مرض قند) دستگاه تناسلی (ناتوانی جنسی و شب ادراری) قلب و عروق ، دستگاه تنفس ، پوست (اگزما و (کهیر 

نوروزها می‌توانند ضعف عصبی بوجود آورند یا ضعف‌های عصبی خفیف را تشدید کنند. در افراد نوروتیک مبارزه درونی هرگز قطع نمی‌شود، مخصوصا اگر این مبارزه در ناخودآگاه ذهن انجام پذیرد. ریشه بسیاری از نوروزها را باید در دوران کودکی جستجو کرد. این ریشه‌ها طوری استحمام یافته‌اند که تمام زندگی فرد را هدایت می‌کنند.

علت‌های نوروزهای بزرگسالی

• زمینه آمادگی‌های جسمی از قبیل نقص توارثی، سیفلیس ، کم خونی ، الکلسیم.
• علت‌های کاملا جسمی، مثل مسمومیت، عفونت، ضعف، اختلال غددی، اختلال کبدی و...
• تعارض‌های درونی که 90 درصد آنها ریشه در تعلیم و تربیت دارند و به صورت احساس گناه وسواس های رنج آور و تردیدهای توام با نگرانی بروز می‌کند.
• اختلال‌های دوران کودکی که بیمار در سازگاری‌های مربوط به بزرگسالی عاجز می‌ماند، از نظر عاطفی در دوران کودکی تثبیت می‌شود.

نوشته شده توسط میلاد در دوشنبه دوازدهم فروردین 1387 ساعت 15:53 موضوع | لینک ثابت